YENİ TÜRK TİCARET KANUNUNUN GETİRDİKLERİ
Bilindiği üzere, halen yürürlükte olan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu yerine 13.01.2011 tarihinde TBMM’nde 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu kabul edilmiş ve bu kanun 14.02.2011 tarih ve 27846 sayılı resmi gazetede yayımlanmıştır.
Aynı resmi gazetede 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun da yayınlanmış bulunmaktadır.
Yeni Türk Ticaret Kanunu genel ilkeleri itibariyle 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Ancak bu kanunun anonim ve limited şirketlerin denetlenmesine ilişkin hükümleri ile şirketlerin yeni muhasebe düzenine geçiş hükümleri 2013 yılında yürürlüğe girecektir.
Yeni Türk Ticaret Kanununun getirdiği yenilik ve değişiklikler aşağıda konular itibariyle özetlenmiştir.
I-GENEL OLARAK
A- Ticaret Unvanları
Kanunla ticaret unvanları konusunda bazı iyileştirmeler yapılmış, mevcut kanunda koruma kapsamında olmayan gerçek kişi tacirlerin ticari unvanları Türkiye çapında koruma altına alınmıştır.
Kanunla getirilen yeni hükme göre, ticaret unvanı başkası tarafından kullanılan hak sahibi, mahkemeden bu durumun tespitini, men’ ini, haksız kullanılan ticaret unvanı tescil edilmişse kanuna uygun bir şekilde değiştirilmesi veya silinmesini, haksız kullanma sonucu oluşan zararlarının karşılanmasını, gerekirse maddi/manevi zararının karşılanmasını isteyebilecektir.
B- Haksız Rekabet
Mevcut kanundaki haksız rekabet hükümlerinde iyileştirmeler yapılmış ve “haksız rekabet” kavramı yenilenmiştir. Rakipler arasındaki veya tedarik edenler ile müşteriler arasındaki ilişkileri veya tedarik edenler ile müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya diğer şekillerdeki dürüstlük kurallarına aykırı davranışlar veya ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırı sayılmıştır.
Bu anlayışla, müşteriyi malın değeri veya özellikleri konusunda yanıltma, yanıltıcı reklamlarla aldatma, satış teknikleri ile karar verme özgürlüğünü kısıtlama, taksitli satış gibi cazip yöntemlerle kararlarını etkileme gibi davranışların haksız rekabet sayılacağı yönünde hükümler getirilmiştir.
C- Ayni Sermaye Olabilecek Değerler
Yeni kanunla, devredilebilir elektronik ortamlar, alanlar, adlar ve işaretlendiği gibi değerlerin sermaye olarak konulabileceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca sermaye olarak getirilen gayrimenkul ve fikri hakların sicil kayıtlarıyla ilgili olarak getirilen hükümle gayrimenkullerin tapuya şerh verildiği, fikri mülkiyet hakları ile diğer değerlerin varsa özel sicillerine kaydedildikleri ve taşınırların güvenilir bir kişiye tevdi edildikleri takdirde ayni sermaye kabul olunacağı hüküm altına alınmıştır.
Ayni sermaye ile kuruluş sırasında devrolunacak işletme ve ayınlara mahkeme tarafından atanan bilirkişilerce değer biçilmesi uygulaması aynen korunmuştur.
Ancak, ayni sermaye karşılığı olan payların şirketin kuruluşundan itibaren anonim şirketlerde iki, limited şirketlerde ise üç yıllık devredilememe yasağı yeni düzenlemede bulunmamaktadır.
D- Web Sitesi Kurma Zorunluluğu
Yeni kanunla her sermaye şirketine (anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket) bir web sitesi kurma zorunluluğu getirilmiştir.
Web sitelerinde aşağıdaki bilgiler yayınlanacaktır.
- Şirketçe kanunen yapılması gereken ilanlar,
- Pay sahipleri ile ortaklar açısından önem taşıyan açıklamalar,
- Yönetim ve müdürler kurulu ile genel kurul toplantıları hazırlıkları,
- Pay sahiplerine veya ortaklara sunulması gereken belgeler,
- Genel kurullara ait olanlar da dahil her türlü çağrılar, oy verme, şeffaflık ve kamuoyu aydınlatma yönünden zorunlu ve bilgi toplumu açısından yararlı görülen tüm hizmetlerin ve bilgilerin sunulması,
- Bilgi almaya yönelik soruların, bunlara verilen cevapların, benzeri işlemlerin, bu kanunda veya diğer kanunlarda pay sahiplerinin veya ortakların aydınlatılmasının öngörüldüğü hususlar,
- Finansal tablolar, bunların dipnotları ve ekleri,
- Yönetim kurulunun yıllık raporu ile kurumsal yönetim ilkelerine ne ölçüde uyulduğuna ilişkin yıllık değerlendirme açıklaması,
- Denetçinin, özel denetçinin, işlem denetçisinin raporları,
- Yetkili kurul ve bakanlıkların konulmasını istedikleri, pay sahiplerini ve sermaye piyasasını ilgilendiren konulara ilişkin olarak, şirketin cevapları ve bildirimleri.
İnternet sitesi ile ilgili hükümler kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl sonra yürürlüğe girecektir.
İnternet sitesini, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde oluşturmayan veya internet sitesi mevcutsa aynı süre içinde internet sitesinin bir bölümünü kanunda öngörülen şekilde düzenlemeyen anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, limited şirket müdürleri ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin yönetici olan komandite ortakları altı aya kadar hapis ve yüz günden üçyüz güne kadar adli para cezasıyla ve internet sitesine konulması gereken içeriği usulüne uygun bir şekilde koymayanlar üç aya kadar hapis ve yüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.
E- Holding (Şirketler Topluluğu)
Yeni kanunda hukuken ayrı, ancak yönetimsel ve ekonomik açıdan belirli bir bağımlılık düzeyinde olan şirketler topluluğu, diğer deyimle holdingler hukuki düzenlemeye tabi tutulmuş, ilk kez “hakim şirket” ve “bağlı şirket” terminolojisi kullanılmıştır.
Bir ticaret şirketi;
- Diğer bir şirketin oy haklarının çoğunluğuna sahipse,
- Şirket sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu sağlayabilme hakkına sahipse,
- Kendi oy hakkı yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte oy haklarının çoğunluğunu oluşturuyorsa,
- Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketini, bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hakimiyeti altına alabiliyorsa,
- birinci şirket hakim, diğeri bağlı şirkettir.
Bir şirket diğerinin paylarının ve oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde yüzüne sahipse tam hakim sayılmıştır.
Holdinglerde hakimiyetlerle ilgili olarak aşağıdaki dava hakları getirilmiştir.
a) Hakimiyetin kötüye kullanılması halinde yönetim kuruluna sorumluluk davası:
Hakim şirket, hakimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanamaz. Böyle bir durum ortaya çıkarsa bağlı şirketin kaybını o faaliyet yılı içinde denkleştirmek zorundadır. Denkleştirme yapılmaz veya süresi içinde denk bir istem hakkı tanınmazsa bağlı şirketin her pay sahibi hakim şirketten ve onun kayba sebep olan yönetim kurulu üyelerinden şirketin zararını tazmin etmelerini isteyebilirler.
b) Tam hakimiyette uyulmaması gereken talimatlara uyan pay sahibine sorumluluk davası:
Bağlı şirketin yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri ve sorumlu tutulabilecek ilgililer, hakim şirketin bağlı şirketi açıkça zarara uğratacak talimatlarına uymaları halinde, şirkete ve pay sahiplerine karşı sorumludurlar.
F- Şirket Birleşmeleri, Bölünmeleri ve Tür Değiştirmeleri
Yeni kanunla, mevcut kanuna göre aşağıdaki değişiklikler ve yenilikler getirilmiştir.
a) Her sermaye şirketi bir başka sermaye şirketi ile birleşebilecektir.
Mevcut kanuna göre birleşme ancak aynı neviden olan şirketler arasında mümkündür. Birleşme bakımından kollektif ile komandit şirketler, anonim ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler aynı neviden sayılıyordu.
Yeni Kanuna göre sermaye şirketleri; sermaye şirketleriyle, kooperatiflerle ve devralan şirket olmaları şartıyla kollektif ve komandit şirketlerle birleşebileceklerdir.
Ayrıca, birleşen şirket ortaklarına “payının korunması” veya karşılık gelen “ayrılma akçesi” arasında seçimlik hak tanıma imkanı getirilmiştir.
b) Teminat istenebilecek, bilgi alınabilecektir.
Birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları, birleşmeden itibaren üç ay içinde istemde bulunurlarsa, devralan şirketin bunların alacaklarını teminat altına alması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Birleşmeye katılan şirketlerin yönetim organlarının ayrı ayrı veya birlikte birleşme hakkında bir rapor hazırlaması, ayrıca ortaklarının ve ilgili kişilerin, birleşme sözleşmesini, birleşme raporunu, denetleme raporunu, son üç yılın finansal tablolarıyla yıllık faaliyet raporlarını inceleme hakkı da hükme bağlanmıştır.
c) Şirket bölünmeleri Ticaret Kanununda ilk defa düzenlenmiştir.
Kurumlar Vergisi Kanununda mevcut olan bölünme müessesesi yeni Türk Ticaret Kanununda da yer almıştır.
Buna göre sermaye şirketleri ve kooperatifler, sermaye şirketlerine ve kooperatiflere tam ve kısmi olarak bölünebilecektir. Bunun için bölünme sözleşmesi ve bölünme planı hazırlanması öngörülmüş, bunların denetleneceği ve tüm ortaklarca incelenebileceği belirtilmiştir.
d) Birleşme, bölünme, tür değiştirmelerinde yeni dava hakları getirilmiştir.
da) Denkleştirme talebi davası
Birleşme, bölünme veya tür değiştirmede ortak olmayı sürdürme hakkının, şirket payının veya haklarının, kanuna uygun bir şekilde tanınmaması veya ayrılma karşılığının uygun olmaması halinde, her ortak birleşme, bölünme veya tür değiştirme kararının ilanından itibaren iki ay içinde mahkemeden bir denkleştirme akçesi isteyebilecektir.
db) Birleşme, bölünme, tür değiştirmenin iptali davası
Şirketin birleşme, bölünme ve tür değiştirme kararına olumlu oy vermemiş ve bunu tutanağa geçirmiş bulunan şirketlerin ortakları, bu kararın Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilanından itibaren iki ay içinde iptal davası açabileceklerdir.
dc) Birleşme, bölünme, tür değiştirmede sorumluluk davası
Birleşme, bölünme, tür değiştirme işlemlerine herhangi bir şekilde katılmış bulunan bütün kişiler, şirketlere, ortaklara ve alacaklılara karşı kusurları ile verdikleri zararlardan sorumlu olacaklardır.
G- Ticari Defterler, Finansal Tablolar, Türkiye Muhasebe Standartları
Yeni kanun tüm ticari işletmeleri ilgilendiren defter tutma, envanter, finansal tablolar konularında yeni düzenlemeler getirmiştir.
Her tacire Türkiye Muhasebe Standartları ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına göre muhasebe tutma zorunluluğu getirilmiştir.
Yevmiye, defteri kebir ve envanter defterlerinin yanı sıra pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin de noter tarafından tasdiki zorunlu tutulmuştur. Tüm ticari defterlerin açılış ve kapanışlarında noter tarafından tasdiki hükmü düzenlenmiştir.
Yıl sonu finansal tablolarının Türk Muhasebe Standartlarına uygun olarak düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu kanunun Türkiye Muhasebe Standartları ile ilgili hükümlerinin yürürlüklerine aşağıdaki hükümler uygulanacaktır.
- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek küçük ve orta ölçekli işletmelere ait ölçütlerin üzerindeki sermaye şirketleri, küçük ve orta ölçekli olsa dahi borçlanma araçları veya öz kaynağa dayalı finansal araçları kamuya açık bir piyasada işlem gören veya bu tür bir piyasada işlem görmek üzere söz konusu araçları ihraç edilme aşamasında bulunan sermaye şirketleri, bankalar, sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri ve benzerleri ile bunların konsolidasyon kapsamına giren bağlı şirketleri, iştirakleri ve şirketler toplulukları, sermaye piyasası kanununa göre, ihraç ettikleri sermaye piyasası araçları borsada veya teşkilatlanmış diğer bir piyasada işlem gören şirketler, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri bakımından 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girer.
- Küçük ve orta ölçekli sermaye şirketleri ile yukarıda sayılanlar dışında kalan her ölçüdeki gerçek ve tüzel kişi tacirler için yayımlanan ve yayımlanacak olan özel Türkiye Muhasebe Standartları 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girer.
H- İşlem Denetçiliği
Yeni kanun aşağıda belirtilen işlemlerin bir işlem denetçisine Denettirilmesini zorunlu tutmuştur.
Şirket birleşmelerinde, birleşmeye katılan şirketlerin birleşme sözleşmesi, birleşme raporu ve birleşmeye esas oluşturan bilanço,
Şirket bölünmelerinde bölünme sözleşmesi ve bölünme planı,
Şirketlerin tür değiştirmelerinde, tür değiştirme planı, tür değiştirme raporu,
tür değiştirmeye esas alınan bilanço,
Komandit şirketlerde komanditerin istemi üzerine şirketin mali tabloları,
Anonim ve limited şirketlerin kuruluş işlemleri,
Anonim şirketlerin sermaye artırımları ve azaltımları,
Herhangi bir menkul kıymetin çıkarılması ve hükümleriyle şartlarının saptanması,
Limited şirketlerde ek ödeme yükümlülüğünün geri verilebilmesi için, ek ödemeye ilişkin tutarın serbestçe kullanılabilecek yedek akçeler ile fonlardan karşılanabilir olduğunun saptanması,
Limited şirketlerde ayrılma akçesi uygulamasında kullanılabilir özkaynak tutarının belirlenmesi.
İşlem denetçisi olabilecekler ve olamayacaklar konusunda şirketlerin mali tablolarını ve yönetim kurulunun yıllık raporlarını denetleyen denetçiler (bağımsız denetim) için getirilen ve ileride açıklanacak olan hükümler uygulanacaktır.
İşlem denetçileri için sır saklama yükümlülüğü getirilmiş ve bu yükümlülüğü kasten veya ihmal ile ihlal edenler şirkete ve zarar verdikleri takdirde bağlı şirketlere karşı sorumlu tutulmuşlardır.
Ayrıca işlem denetçileri kanuni görevlerinin yerine getirilmesinde kusurlu hareket ettikleri takdirde hem şirkete hem de pay sahipleri ile şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarar dolayısıyla sorumlu tutulmuşlardır.
Diğer taraftan işlem denetçisinin anonim şirketin kuruluşu ile ilgili olarak kanunda belirtilen hususlara aykırı rapor düzenlemesi halinde üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır.
II- ANONİM ŞİRKETLER
Yeni kanunda anonim şirketlerin kuruluşu, yönetimi ve denetimi konularında yeni düzenlemeler yapılmıştır.
A- Anonim Şirketin Kuruluşu ve Sermayesi
Mevcut kanunda bulunan ani ve tedrici kuruluş şekillerinden tedrici kuruluş kaldırılmış ve böylece kuruluşa ilişkin düzenlemeler Sermaye Piyasası Kanunu ile paralel hale getirilmiştir.
Şirket kuruluşunda kurucular tarafından kuruluşa ilişkin bir beyan imzalanması öngörülmüştür.
Beyanda kuruluş sırasında ayni sermaye konuluyor veya bir işletme devralınıyorsa verilecek karşılığın uygunluğu ile bu sermayenin gerekliliğine ilişkin belgeli açıklamalar, ayrıca şirket tarafından iktisap edilen menkul kıymetlerle, bunların iktisap fiyatları, finansal tabloların değerlemelerine ilişkin bilgiler, şirketin yüklendiği önemli taahhütler belirtilecektir.
Tek pay sahibi bulunan anonim şirketlerin kurulmasına imkan tanınmıştır.
Tek kişi ortak bir vakıf veya dernek de olabilecektir.
Tek kişilik şirketler birden fazla ortaklı şirketlerle aynı kural ve ilkelere tabi olacaklardır.
Birden fazla sayıda ortağı olan şirketler sonradan tek kişilik ortaklığa dönüşebileceklerdir.
Esas sermayenin en az elli bin Türk Lirası, halka açık olmayan ve kayıtlı sermayeyi kabul etmiş anonim şirketlerde ise başlangıç sermayesinin en az yüz bin Türk Lirası olması kabul edilmiştir. Payın asgari itibari değeri ise 1 kuruş olarak belirlenmiştir.
Anonim şirketler, yeni kanunun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde sermayelerini yukarıda belirtilen tutarlara yükselteceklerdir. Aksi halde bu sürenin sonunda infisah etmiş sayılacaklardır.
Halka açık olmayan anonim şirketlerin de kayıtlı sermaye sistemini benimseyebileceği kabul edilmiştir.
B- Anonim Şirketin Organları
a) Yönetim Kurulu
Tek kişilik anonim şirketlere imkan tanınmasına paralel olarak bir veya birden fazla üyeden oluşan yönetim kurulu olabileceği kabul edilmiş, yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olma zorunluluğu kaldırılmış ve birden çok üyesi olan yönetim kurulu üyelerinden en az dörtte birinin yüksek öğrenim görmüş olma zorunluluğu getirilmiştir.
Ayrıca tüzel kişilerin yönetim kurulu üyesi olabileceği, tüzel kişinin yönetim kurulu üyesi seçilmesi halinde, tüzel kişinin seçeceği bir gerçek kişinin tescil ve ilan olunacağı ve tüzel kişi adına sadece bu tescil edilmiş kişinin toplantılara katılıp oy kullanabileceği kabul edilmiştir.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan yönetim kurulları, görevden alınma veya yönetim kurulu üyeliğinin başka bir sebeple boşalması hali hariç sürelerinin sonuna kadar görevlerine devam edeceklerdir. Ancak tüzel kişinin temsilcisi olarak üye seçilmiş bulunan gerçek kişinin kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde istifa etmesi, onun yerine tüzel kişinin veya başkasının seçilmesi gerekir.
Görevdeki yönetim kurulu üyelerinin görevinin sona ermesinden sonra seçilecek üyelerin yukarıdaki şartları taşımaları zorunludur. Üyelerin görev süreleri farklı tarihlerde sona eriyorsa öğrenimine ilişkin şart, şirkete en uygun gelen üyelerin görevleri sona erdiğinde yerine getirilir.
b) Genel Kurul
Yeni kanundaki hükümlerle mevcut kanundaki hükümler arasında önemli bir farklılık yoktur.
Ancak yeni kanun murahhas üyelerle en az bir yönetim kurulu üyesinin genel kurul toplantısında hazır bulunmasını şart koşmaktadır.
Bazı nisaplar değiştirilmiştir. Bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük koyan kararlar sermayenin tümünü oluşturan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin oy birliğiyle alınacaktır. Şirketin işletme konusunun tamamen değiştirilmesi; imtiyazlı pay oluşturulması, nama yazılı payların devrinin sınırlandırılması konularında sermayenin en az % 75’ ini oluşturan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin olumlu oyları gerekmektedir.
C- Anonim Şirkette ortakların Şirkete Borçlanması
Yeni kanunda pay sahiplerine şirkete borçlanma yasağı getirilmiştir. Ancak pay sahibinin şirketle herhangi bir üçüncü kişi gibi işlem yapması durumunda ve emsalleri ile aynı veya benzer şartlara tabi tutulması şartıyla istisna getirilmiştir.
Bu yasağa aykırı davranışlar üç yüz günden beşyüz güne kadar adli para cezasına tabi olacaktır.
Şirkete borçlu olan pay sahipleri borçlarını kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde nakdi ödeme yaparak tamamen tasfiye etmek zorundadırlar.
III- LİMİTED ŞİRKETLER
Limited şirketlerle ilgili belli başlı yenilikler şunlardır:
En az ortak sayısı iki olarak belirlenmiş olmakla birlikte, sayının bire düşmesi şirket için fesih nedeni olmaktan çıkarılmıştır.
En az sermaye miktarı 25 bin Türk lirası olarak belirlenmiştir. Limited şirketler bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde sermayelerini bu tutarlara yükselteceklerdir. Aksi halde bu sürenin sonunda infisah etmiş sayılacaklardır.
Fikri mülkiyet hakları ve sanal ortam ve adlarının da sermaye olabileceği kabul edilmiştir. Ayrıca nakdi sermayenin taksitle ödeme imkanı kaldırılmış ve sermayenin bir defada ödeme zorunluluğu getirilmiştir. Esas sermaye paylarının itibari değerleri en az 25 Türk Lirası olabilecektir.
Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemlerin yazılı şekilde yapılacağı öngörülmüştür. Ayrıca payın devri için genel kurul onayı aranmış, genel kurulun devri reddetmesi halinde, ortağın haklı sebeple şirketten çıkabileceği kabul edilmiştir.
İşletme konusunun değiştirilmesi, esas sermayenin artırılması, şirket merkezinin değiştirilmesi gibi bazı hususlar, “önemli kararlar” sayılmış ve temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunması halinde karara bağlanabileceği belirtilmiştir.
Şirketin birden fazla müdürü olacaksa bunlardan biri başkan atanacaktır.
Müdürlerden en az birinin yerleşim yerinin Türkiye’ de bulunması ve şirketi tek başına temsile yetkili olması gereklidir.
Şirketten ayrılan ortağa, esas sermaye payının gerçek değeri oranında ayrılma akçesi ödenmesi hakkı tanınmıştır.
Anonim şirket pay sahiplerinin şirkete borçlanması yasağı ile ilgili hükümler limited şirket ortakları için de geçerli olacaktır.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan limited şirket müdürleri görevden alınmaları hariç sürelerinin sonuna kadar görevlerine devam ederler. Tüm ortakların hep birlikte müdür sıfatıyla şirketi idare ve temsil ettiği limited şirketlerde kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yeni kanundaki hükümlerin gereği yerine getirilir.
I- ANONİM VE LİMİTED ŞİRKETLERDE BAĞIMSIZ DENETİM
Yeni Kanun anonim ve limited şirketler için bağımsız denetim müessesesi getirmiştir.
Finansal tabloların bağımsız bir denetçi tarafından denetlenmesinin amacı; finansal tabloların bir bütün olarak finansal durumu, faaliyet sonuçlarını, finansal durumdaki değişmeleri ve nakit akışlarını genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine (uluslararası finansal raporlama standartları ya da Türk Muhasebe Standartları) göre, dürüst bir biçimde yansıtmakta olduğu hususunda bir yargıya ulaşmaktır.
Denetçi bulgularını ve yargısını yayınladığı denetim raporunda bildirir. Denetçinin sorumluluğu mesleki standartlara uygun bir inceleme yapmak ve bulgularını raporlamaktır.
Denetçiler anonim şirketin organı olmaktan çıkarılmış, her ölçekteki şirketin denetimi, bağımsız dış denetçiye bırakılmıştır.
Denetçi ancak, ortakları yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını taşıyan bir bağımsız denetleme kuruluşu olabilecektir. Orta ve küçük ölçekli anonim şirketler ve limited şirketler bir veya birden fazla yeminli mali müşaviri veya serbest muhasebeci mali müşaviri denetçi olarak seçebilirler.
Denetçinin denetleyeceği şirkette pay sahibi olması, denetlenen şirkette çalışması, defterlerin tutulmasında veya finansal tabloların düzenlenmesinde denetçilik dışında katkısı bulunması veya katkısı bulunan tüzel kişilerde veya gerçek kişilerin yanında çalışması hallerinde ilgili şirkette denetçi olamaz.
Denetçinin seçimine genel kurulda karşı oy vermiş pay sahipleri (sermayenin yüzde onunu, halka açık şirketlerde esas veya çıkarılmış sermayenin yüzde beşi), haklı sebeplerin varlığında, mevcut denetçinin görevden alınması ve yeni denetçi atanması için görevden alma ve yeni denetçi atama davası açmak üzere mahkemeye başvurabileceklerdir.
Denetimi dürüst, tarafsız bir şekilde yapmayan ve sır saklamayan denetçiler hakkında tazminata hükmedilebilecektir.
Bir bağımsız denetleme kuruluşunun, bir şirketin denetlenmesi için görevlendirdiği denetçi yedi yıl arka arkaya o şirket için denetleme raporu vermişse, o denetçi en az iki yıl için değiştirilecektir. Ayrıca denetçinin denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında danışmanlık veya hizmet vermesi, ve bunu bir yavru şirket aracılığıyla yapması yasaklanmıştır.
Denetlenmemiş finansal tablo ve yıllık raporlar yok sayılmakta, denetim sonrasında yapılan değişikliklerin denetçinin oyuna sunulması gerekmektedir.
Kanunun denetlemeyle ilgili hükümleri 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Denetçi, şirketlerin yetkili organları tarafından en geç 1.3.2013 tarihine kadar seçilir. Seçimle birlikte eski kanuna göre görev yapan denetçinin görevi sona erer. 31.12.2012 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarihte sona erecek olan dönemin bilançosu eski denetçi tarafından denetlenir. 01.01.2013 tarihini taşıyan veya özel hesap dönemi dolayısıyle daha sonraki bir tarih itibariyle çıkarılmış bulunan açılış bilançosu bu kanuna göre seçilmiş denetçi tarafından ve bu kanun hükümleri uyarınca denetlenir. Bu kanun hükmüne göre seçilen denetçi denetimini bu kanun hükümlerine göre yapar. Ancak denetçi geçmiş yıla ait finansal tablolar ile gerekli karşılaştırmayı yapabilmek için mevcut kanuna ve diğer mevzuata göre hazırlanmış finansal tablolara raporunda yer verir.
