Serbest Bölgelere yapılan teslimlerin KDV ve ÖTV karşısındaki durumu-İlkay Önal   Serbest Bölgelere Yapılan Teslimlerin    KDV ve ÖTV Karşısındaki Durumu     Serbest bölgeler; Ülke içerisinde geçerli olan ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerler olarak tanımlanabilir. 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nda serbest bölgelerin kurulması ve işletilmesindeki temel amaçlar; ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek olarak sıralanmıştır. Bulundukları ülke ekonomilerine sağladıkları katkıların yanında, esnek ve çağdaş idari yapılarıyla dış ticarete yönelmek isteyen firmalara modern ve gelişmiş bir yatırım ortamı sağlayan serbest bölgeler lojistik merkezler olarak ülkemizde de önemlerini artırmaktadırlar. Ancak ülkemizde serbest bölgelere tanınan bazı mali avantajların, serbest bölgelerle ilgili mevzuatın sık değişir olması sebebiyle, belli bir süre sonra kısmen sınırlandırıldığı görülmektedir.  Buradan hareketle birbiri ile kısmen benzer iki dolaylı verginin “KDV ve ÖTV’nin” serbest bölgelere yapılan teslimlerdeki durumlarını özetlemek gerekirse; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre, ihracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler, KDV Kanunu'nun 11/1-a maddesi uyarınca KDV'den istisna edilmiş olup, aynı Kanun'un 12. maddesine istinaden ise, serbest bölgelerdeki alıcılara yapılan teslimler ihracat istisnası kapsamında değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, serbest bölgelere doğrudan bir üretimin girdisi olmaksızın tüketilmek veya kullanılmak üzere gönderilen eşyaların (temizlik, gıda, içecek vb.), serbest bölgedeki alıcılara tesliminin yapılması ve bölgeye vasıl olması istisnadan yararlandırılması için yeterlidir. Aynı zamanda, değeri 5.000 USD'yi geçmeyen eşyalar için, ihracat beyannamesinin yerine, bu işlemlerde Serbest Bölge İşlem Formu da kullanılabilmektedir.  Türkiye’den Serbest Bölge’ye yapılan hizmet teslimlerinde ise Serbest Bölgeler Kanunun 6. Maddesi gereği yurtdışı olarak kabul edilmediğinden hizmet ihracında KDV’den istisna olması mümkün değildir. Ancak, 06.06.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren ve KDVK’nun 12. maddesine eklenen 3. fıkra ile fason hizmetlerin serbest bölgedeki müşterilere yapılmış sayılması için gerekli şartlar belirtilmiştir.   Buna göre; a) Fason hizmet serbest bölgelerde faaliyet gösteren müşteriler için yapılmış olmalıdır, b) Fason hizmetten serbest bölgede faydalanılmalıdır.   Bu bağlamda, serbest bölgelerde faaliyet gösteren müşterilere verilen fason hizmetler tam istisna kapsamına alınmış olup, fason işi yapan mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanacak Katma Değer Vergisinden, söz konusu fason hizmetler nedeniyle yüklenilen vergilerin indirilmesi; indirimin mümkün olmaması durumunda ise, iadesi mümkün hale getirilmiştir.   KDVK madde 17/4-ı maddesine göre; Serbest bölgelerin kendi içerisinde verilen hizmetler katma değer vergisinden istisnadır.   4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 5/1. maddesi uyarınca, Kanun'a ekli listelerdeki malların ihracat teslimlerinin; a) Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması, b) Teslim konusu malın T.C. gümrük bölgesinden çıkmış olması, şartlarıyla vergiden istisna edildiği belirtilmektedir.  Bu maddedeki yurt dışındaki müşteriden anlaşılması gereken; ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir işletmenin yurt dışında faaliyet gösteren şubeleridir. ihraç konusu malların yurt dışına çıktığına ilişkin gümrük beyannamesinin aslı veya ilgili gümrük idaresi, noter ya da yeminli mali müşavir tarafından onaylı örneğinin, ihracatın gerçekleştiği dönemdeki ÖTV beyannamesine eklenmek suretiyle tevsik edileceği belirtilmiştir. Yurt içinden serbest bölgeye teslim edilen malların, T.C. Gümrük Bölgesinden çıkmaması ve serbest bölgelerin Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kabul edilmesi nedeniyle, yapılan teslimlere ilişkin olarak ÖTV yönüyle ihracat istisnası uygulanmasına imkân bulunmamaktadır. Bu nedenle, mevcut yasal düzenlemelerden hareketle serbest bölgelere yapılan teslimlerde ÖTV istisnası uygulanması veya ödenen ÖTV'nin iade edilmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 16/c maddesine ve 4760 sayılı ÖTV Kanunu'nun 'Diğer İstisnalar' başlıklı 7. maddesine göre, Gümrük Kanunu'ndaki 'serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallar' vergiden müstesna sayılmış olup, söz konusu istisna bölge içerisindeki mal hareketlerini kapsamakta olup, Türkiye'den serbest bölgelere yönelik mal hareketlerinin dış ticaret rejimine tabi olması nedeniyle bu kapsamda değerlendirilmemesi gerektiğinin bilinmesi gerekir.