İhracat Bedellerinin Yurda Getirilme ve Bankalara

<div style="text-align: center;"><strong>İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME VE BANKALARA BOZDURULMA ŞARTINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER</strong></div>

<div><br />
<br />
Bilindiği üzere Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32.sayılı kararın 8.maddesine göre ihracat bedellerinin tasarrufu serbesttir.<br />
<br />
<br />
Söz konusu serbesti 04.09.2018 tarihine kadar devam etmiş, Hazine ve Maliye Bakanlığı&rsquo;nın 2018-32/48 sayılı Türk Parasını Koruma Kıymetini hakkında 32 sayılı Karara İlişkin tebliğ ile, ihracat bedellerinin yurda getirilmesi ve yüzde sekseninin kalara satılması zorunluluğu getirilmiştir. T.C Merkez Bankası tarafından 07.11.2018 tarihinde ise 2018-32/48 sayılı karara ilişkin tebliğe açıklama getirmek adına genelge yayımlanmıştır.<br />
<br />
<br />
<br />
Altı ay süreliğine geçerli olacak bu Tebliğ ve genelge ile yapılan düzenlemeler özetle aşağıdaki gibidir:<br />
<br />
<br />
1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez.<br />
<br />
<br />
2. İhracat bedellerinin döviz olması durumunda en az %80&rsquo;inin bankalara satılması zorunlu kılınmıştır.<br />
<br />
<br />
3. İhracat bedellerinin yurda getirilme zorunluluğu sadece mal ihracatları için geçerlidir, hizmet ihracatlarında zorunluluk bulunmamaktadır.<br />
<br />
<br />
4. İhracat işlemlerine ilişkin bedeller aşağıdaki ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilebilir:<br />
<br />
<br />
a)Akreditifli Ödeme,<br />
<br />
<br />
b)Vesaik Mukabili Ödeme,<br />
<br />
<br />
c)Mal Mukabili Ödeme,<br />
<br />
<br />
d)Kabul Kredili Akreditifli Ödeme,<br />
<br />
<br />
e)Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme,<br />
<br />
<br />
f)Kabul Kredili Mal Mukabili Ödeme,<br />
<br />
<br />
g)Peşin Ödeme.<br />
<br />
<br />
İhracat bedellerinin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olup, Türk parası üzerinden yapılan ihracat karşılığında döviz getirilmesi mümkündür.<br />
<br />
<br />
İhracat bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak yurda getirilmesi halinde gümrük idarelerine beyan edilmesi zorunludur. Bu beyana istinaden Nakit Beyan Formu (2016/1 sayılı GMGM Genelgesi) düzenlenmekte ve bu forma istinaden ihracat edeline saydırmak üzere bankalara döviz satışı yapılabilmektedir.<br />
<br />
<br />
5. Getirilen ihracat bedelleri 180 gün içerisinde talep edildiği durumda, TL ye çevrilmeksizin, ihracatçının ithalat bedelleri, sermaye hareketlerine ilişkin ödemeleri, görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ve transit ticaretinin alış bedeli ile söz konusu süreler içinde bankalarca mahsup edilebilir. Ayrıca, dış ticaret mevzuatı hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen mal ihraç ve ithalinde, tarafların aynı kişiler olması ve ihraç bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla, mal ihraç ve ithal bedellerinin bankalarca mahsubu mümkündür.<br />
<br />
<br />
İhracat bedellerinden mahsuba izin verilen hallerde, ihracat bedelleri süresi içinde yurda getirilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Mahsuba tabi tutulan kısım için mahsup tarihinde geçerli döviz alış kuru üzerinden döviz alım ve satım belgeleri düzenlenecektir.<br />
<br />
<br />
6. Serbest Bölgelere yapılan ihracatlarında tebliğde istisna hükmü bulunmadığından, 180 gün içerisinde getirilmesi gerekmektedir.<br />
<br />
<br />
7. Transit Ticaret her ne kadar bir ihracat şekli olsa da, Transit Ticarette fiili ihraç tarihi mümkün olmadığından bu düzenleme transit ticareti kapsamamaktadır.<br />
<br />
<br />
8. T.C Merkez Bankası tarafından 07.11.2018 tarihinde tebliğe açıklamalar getirmek suretiyle yayımlanan genelge de İran ve Suriye&rsquo;ye yapılan ihracat bedelleri için 2018-32/48 sayılı Tebliğin 3/1 maddesi uygulanmaz denilmektedir. 180 gün şartı aranmayacaktır.<br />
<br />
<br />
-İhracat bedellerinin bankacılık sistemiyle doğrudan yurda transferinin mümkün olmadığı Afganistan, Irak ve Libya&rsquo;ya yapılan ihracat işlemlerinde ihracat bedelinin bankalarca tahsiline ilişkin özel durumlar belirlenmiştir.<br />
<br />
<br />
9. Söz konusu tebliğ yayımı tarihinde (04.09.2018) yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle sadece yayım tarihinden (04.09.2018 tarihi ve sonrası) sonra yapılan ihracat işlemlerini kapsadığı değerlendirilmektedir.<br />
<br />
<br />
10. Türkiye&rsquo;de yerleşik kişilerce bu Tebliğin yürürlükte bulunduğu süre içinde fiilen ihracı gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedel getirme süresinin bu Tebliğin yürürlükten kalktığı tarihten sonra sona ermesi halinde, bu Tebliğ hükümleri uygulanmaya devam edecektir.<br />
<br />
<br />
11. İhracatla ilgili navlun, sigorta primi, komisyon, ardiye, depolama, antrepo, gümrük resmi, harç ve faktoring masrafları ile uluslararası para piyasalarında geçerli faiz oranlarını geçmemek üzere iskonto giderleri gibi masraflar için yapılacak indirimler ile konsinyasyon yoluyla ihraç edilen mallarla ilgili nakil, muhafaza, bakım ve fümügasyon, rafa (maniplasyon), satış ve benzeri masrafların ihracat bedelinden mahsubu veya görünmeyen işlemlere ilişkin hükümler çerçevesinde döviz transferi talepleri bankalarca incelenip sonuçlandırılır.<br />
<br />
<br />
12. Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla;<br />
<br />
<br />
-100.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, mücbir sebeplerin varlığı dikkate alınmaksızın beyanname veya formda yer alan bedelin %10&rsquo;una kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesapları doğrudan bankalarca ödeme şekline bakılmaksızın,<br />
<br />
<br />
-200.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin % 10&rsquo;una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, terkin edilmek suretiyle kapatılır. Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla, 200.000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından incelenip sonuçlandırılır.<br />
<br />
<br />
<br />
13. Tebliğ düzenlemelerine aykırılığın müeyyidesi;<br />
<br />
<br />
1567 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun&rsquo;un 3. Maddesi uyarınca;<br />
<br />
<br />
-Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını Kanunun 1 inci maddesine göre alınan kararlardaki hükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreler içinde yurda getirmeyenler,<br />
<br />
<br />
-Yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idari para cezasıyla cezalandırılırlar.<br />
İdari para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenler, üçbin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Ancak, verilecek idari para cezası yurda getirilmesi gereken paranın yüzde ikibuçuğundan fazla olamaz. Kabahatin konusunu yabancı para oluşturması halinde, idari para cezasının hesaplanmasında fiilin işlendiği tarih itibarıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bu paraya ilişkin &quot;döviz satış kuru&quot; esas alınır.<br />
<br />
<br />
<br />
Hükmolunacak idari para cezasına, suç tarihi ile tahsil tarihi arasındaki süreler için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında, para cezası ile birlikte tahsil olunmak üzere, gecikme faizi uygulanır. Gecikme faizinin hesaplanmasında ay kesirleri nazara alınmaz. Yukarıdaki fıkralarda yazılı suçların tekerrürü halinde verilecek cezalar iki kat olarak hükmedilir. Bu madde hükmüne göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı yetkilidir.</div>

<div><strong>İlkay ÖNAL SMMM (Baş Denetçi) / Ocak 2019</strong><br />
<br />
<br />
<br />
<strong>Kaynakça:</strong><br />
<br />
-Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ(İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-32/48)<br />
<br />
-T.C Merkez Bankası tarafından 07.11.2018 tarihinde yayımlanan ihracat genelgesi</div>
İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME VE BANKALARA BOZDURULMA ŞARTINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER


Bilindiği üzere Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32.sayılı kararın 8.maddesine göre ihracat bedellerinin tasarrufu serbesttir.


Söz konusu serbesti 04.09.2018 tarihine kadar devam etmiş, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2018-32/48 sayılı Türk Parasını Koruma Kıymetini hakkında 32 sayılı Karara İlişkin tebliğ ile, ihracat bedellerinin yurda getirilmesi ve yüzde sekseninin kalara satılması zorunluluğu getirilmiştir. T.C Merkez Bankası tarafından 07.11.2018 tarihinde ise 2018-32/48 sayılı karara ilişkin tebliğe açıklama getirmek adına genelge yayımlanmıştır.



Altı ay süreliğine geçerli olacak bu Tebliğ ve genelge ile yapılan düzenlemeler özetle aşağıdaki gibidir:


1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez.


2. İhracat bedellerinin döviz olması durumunda en az %80’inin bankalara satılması zorunlu kılınmıştır.


3. İhracat bedellerinin yurda getirilme zorunluluğu sadece mal ihracatları için geçerlidir, hizmet ihracatlarında zorunluluk bulunmamaktadır.


4. İhracat işlemlerine ilişkin bedeller aşağıdaki ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilebilir:


a)Akreditifli Ödeme,


b)Vesaik Mukabili Ödeme,


c)Mal Mukabili Ödeme,


d)Kabul Kredili Akreditifli Ödeme,


e)Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme,


f)Kabul Kredili Mal Mukabili Ödeme,


g)Peşin Ödeme.


İhracat bedellerinin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olup, Türk parası üzerinden yapılan ihracat karşılığında döviz getirilmesi mümkündür.


İhracat bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak yurda getirilmesi halinde gümrük idarelerine beyan edilmesi zorunludur. Bu beyana istinaden Nakit Beyan Formu (2016/1 sayılı GMGM Genelgesi) düzenlenmekte ve bu forma istinaden ihracat edeline saydırmak üzere bankalara döviz satışı yapılabilmektedir.


5. Getirilen ihracat bedelleri 180 gün içerisinde talep edildiği durumda, TL ye çevrilmeksizin, ihracatçının ithalat bedelleri, sermaye hareketlerine ilişkin ödemeleri, görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ve transit ticaretinin alış bedeli ile söz konusu süreler içinde bankalarca mahsup edilebilir. Ayrıca, dış ticaret mevzuatı hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen mal ihraç ve ithalinde, tarafların aynı kişiler olması ve ihraç bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla, mal ihraç ve ithal bedellerinin bankalarca mahsubu mümkündür.


İhracat bedellerinden mahsuba izin verilen hallerde, ihracat bedelleri süresi içinde yurda getirilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Mahsuba tabi tutulan kısım için mahsup tarihinde geçerli döviz alış kuru üzerinden döviz alım ve satım belgeleri düzenlenecektir.


6. Serbest Bölgelere yapılan ihracatlarında tebliğde istisna hükmü bulunmadığından, 180 gün içerisinde getirilmesi gerekmektedir.


7. Transit Ticaret her ne kadar bir ihracat şekli olsa da, Transit Ticarette fiili ihraç tarihi mümkün olmadığından bu düzenleme transit ticareti kapsamamaktadır.


8. T.C Merkez Bankası tarafından 07.11.2018 tarihinde tebliğe açıklamalar getirmek suretiyle yayımlanan genelge de İran ve Suriye’ye yapılan ihracat bedelleri için 2018-32/48 sayılı Tebliğin 3/1 maddesi uygulanmaz denilmektedir. 180 gün şartı aranmayacaktır.


-İhracat bedellerinin bankacılık sistemiyle doğrudan yurda transferinin mümkün olmadığı Afganistan, Irak ve Libya’ya yapılan ihracat işlemlerinde ihracat bedelinin bankalarca tahsiline ilişkin özel durumlar belirlenmiştir.


9. Söz konusu tebliğ yayımı tarihinde (04.09.2018) yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle sadece yayım tarihinden (04.09.2018 tarihi ve sonrası) sonra yapılan ihracat işlemlerini kapsadığı değerlendirilmektedir.


10. Türkiye’de yerleşik kişilerce bu Tebliğin yürürlükte bulunduğu süre içinde fiilen ihracı gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedel getirme süresinin bu Tebliğin yürürlükten kalktığı tarihten sonra sona ermesi halinde, bu Tebliğ hükümleri uygulanmaya devam edecektir.


11. İhracatla ilgili navlun, sigorta primi, komisyon, ardiye, depolama, antrepo, gümrük resmi, harç ve faktoring masrafları ile uluslararası para piyasalarında geçerli faiz oranlarını geçmemek üzere iskonto giderleri gibi masraflar için yapılacak indirimler ile konsinyasyon yoluyla ihraç edilen mallarla ilgili nakil, muhafaza, bakım ve fümügasyon, rafa (maniplasyon), satış ve benzeri masrafların ihracat bedelinden mahsubu veya görünmeyen işlemlere ilişkin hükümler çerçevesinde döviz transferi talepleri bankalarca incelenip sonuçlandırılır.


12. Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla;


-100.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, mücbir sebeplerin varlığı dikkate alınmaksızın beyanname veya formda yer alan bedelin %10’una kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesapları doğrudan bankalarca ödeme şekline bakılmaksızın,


-200.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin % 10’una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, terkin edilmek suretiyle kapatılır. Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla, 200.000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından incelenip sonuçlandırılır.



13. Tebliğ düzenlemelerine aykırılığın müeyyidesi;


1567 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un 3. Maddesi uyarınca;


-Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını Kanunun 1 inci maddesine göre alınan kararlardaki hükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreler içinde yurda getirmeyenler,


-Yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idari para cezasıyla cezalandırılırlar.
İdari para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenler, üçbin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Ancak, verilecek idari para cezası yurda getirilmesi gereken paranın yüzde ikibuçuğundan fazla olamaz. Kabahatin konusunu yabancı para oluşturması halinde, idari para cezasının hesaplanmasında fiilin işlendiği tarih itibarıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bu paraya ilişkin "döviz satış kuru" esas alınır.



Hükmolunacak idari para cezasına, suç tarihi ile tahsil tarihi arasındaki süreler için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında, para cezası ile birlikte tahsil olunmak üzere, gecikme faizi uygulanır. Gecikme faizinin hesaplanmasında ay kesirleri nazara alınmaz. Yukarıdaki fıkralarda yazılı suçların tekerrürü halinde verilecek cezalar iki kat olarak hükmedilir. Bu madde hükmüne göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı yetkilidir.
İlkay ÖNAL SMMM (Baş Denetçi) / Ocak 2019



Kaynakça:

-Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ(İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-32/48)

-T.C Merkez Bankası tarafından 07.11.2018 tarihinde yayımlanan ihracat genelgesi
10 Aralık 2019